Hipoteka jest jednym z najczęściej stosowanych zabezpieczeń wierzytelności ze względu na swoją skuteczność. Wierzyciel, któremu przysługuje hipoteka ma możliwość zaspokojenia swojego roszczenia z przedmiotu lub prawa dłużnika z pierwszeństwem przed wierzycielami osobistymi. Ponadto jeśli hipoteka obciąża nieruchomość, zbycie nieruchomości nie powoduje jej wygaśnięcia.
Obecny stan hipoteki uregulowany jest w ustawie o księgach wieczystych i hipotece z dnia 6 lipca 1982 r. (Dz.U. Nr 19, poz. 147), jednak 20 lutego 2011 r. wchodzi w życie ustawa o zmianie ustawy o księgach wieczystych i hipotece oraz niektórych innych ustaw.
Zasadniczą zmianą będzie likwidacja podziału hipotek. Dotychczas funkcjonowała hipoteka zwykła oraz hipoteka kaucyjna, która zabezpieczała wierzytelności o wysokości nieustalonej do oznaczonej sumy najwyższej. Po wejściu w życie nowej ustawy do dyspozycji pozostanie jedna hipoteka oparta na kształcie hipoteki kaucyjnej. W związku z tym zmiana oprocentowania kredytu nie wpłynie na zmianę treści hipoteki.
Nowa hipoteka może zabezpieczać wszelkie wierzytelności pieniężne, zarówno istniejące, jak i przyszłe (także warunkowe), o ustalonej lub nieustalonej wysokości, bez względu na walutę (co do zasady sumę hipoteki wyraża się w tej samej walucie co zabezpieczona wierzytelność). Aby uniknąć „nadzabezpieczenia”, tj. sytuacji, w której wierzycielowi przysługuje hipoteka, której wielkość przekracza wierzytelność (także w przypadku spłaty części zabezpieczonej wierzytelności), nowe przepisy gwarantują właścicielowi obciążonej nieruchomości roszczenie o zmniejszenie sumy hipoteki. Dopuszczalne będzie ponadto, żeby jedna hipoteka zabezpieczała więcej niż jedną wierzytelność tego samego wierzyciela albo różnych podmiotów, które uczestniczą w finansowaniu wspólnego przedsięwzięcia.
Jednak najważniejsza zmiana dla osób, które nabywają lokale, których odrębna własność będzie dopiero wyodrębniona, dotyczy art. 76 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Aktualna pozostaje zasada, że w razie podziału nieruchomości hipoteka obciążająca nieruchomość obciąża wszystkie nieruchomości utworzone przez podział (hipoteka łączna).
Dodano jednak ust. 4, zgodnie z którym: „W razie podziału nieruchomości polegającego na ustanowieniu odrębnej własności lokalu lub wydzieleniu z dotychczasowej nieruchomości odrębnej nieruchomości zabudowanej domem jednorodzinnym, nabywca wydzielonej nieruchomości może żądać podziału hipoteki proporcjonalnie do wartości nieruchomości powstałych wskutek podziału.” Jedynie w przypadku, gdy w umowie o ustanowienie hipoteki został przewidziany (i ujawniony w księdze wieczystej) sposób podziału hipoteki, nie powstaje automatycznie hipoteka łączna, a podział hipoteki następuje stosownie do postanowień umowy z mocy samego prawa z chwilą podziału nieruchomości.